Pope Paul to King Henry VIII (1535)

IX. The Sentence given out by Pope Paul the 

third, against King Henry. 
Damnatio et Excommunicatio Henrici 8. Regis 

Anglite, ej usque Fautorum et Complicum, cum 

aliarum poenarum adjectione. 
Paulus Episcopits Servus Servorum Dei ad per- 
petuam rei memoriam. 

[Cherubini Bullarium, Tom. 2. p. 704.] 

EJUS qui immobilis permanens sua provi- 
dentia ordine mirabili dat cuncta moveri, dis- 
ponente dementia, vices, licet immeriti ge- 
rentes in terris, et in sede justitise constituti, 
juxta prophetae quoque Hieremiae vaticinium 
dicentis : Ecce te constitui super gentes et 
Regna, ut evellas et destruas, aedifices, plan- 
tes, praecipuum super omnes Reges Universae 
Terras cunctosq ; populos obtinentes princi- 
patum : ac ilium qui pius et misericors est, et 
vindictam ei qui illam praevenit paratam tem- 
perat, nee quos impoenitentes videt severa 
ultione castigat, quin prius comminetur, in 
assidue autem peccantes et in peccatis perse- 
verantes, cum excessus misericordias fines 
praetereunt, ut saltern metu poenae ad cor re- 
verti cogantur, justitias vires exercet, imitan- 
tes ; ex incumbenti nobis Apostolicae sollici- 
tudinis studio per-urgemur, ut cunctarum per- 
sonarum nostrae curse caelitus commissarum 
salubri statui solertius intendamus, ac errori- 
bus et scandalis, quae Hostis antiqui versutia 
imminere conspicimus, propensius obviemus, 
excessusq ; et enormia ac scandalosa crimina 
congrua severitate coerceamus, et juxta Apos- 
tolum inobedientiam ovium promptius ulcis- 
cendo, illorum perpetratores debita correcti- 
one sic compescamus, quod eos Dei iram pro- 
vocasse poeniteat, et ex hoc aliis exemplum 
cautelas salutaris accedat. 

Sane cum superioribus diebus nobis relatum 
fuisset, quod Henricus Angliae Rex, licet tern- 
pore Pontificatus faal. record. Leonis Papas X. 
Praedecessoris nostri diversorum haereticorum 
Errores, sa;pe ab Apostolica Sede et Sacris 
Conciliis prasteritis temporibus damnatos, et 
novissime nostra aetate per perditionis alum- 
num Martinum Lutherum suscitatos et inno- 
vates, zelo Catholics Fidei, et erga dictam 
Sedem devotionis fervore inductus, non minus 
docte quam pie, per quendam librum per eum 
desuper compositum, et eidem Leoni Praede- 
cessori ut eum examinaret et approbaret ob- 
latum, confutasset, ob quod ad eodem Leone 
Prsedecessore ultra dicti libri, cum magna 
ipsius Henrici Regis laude et commendatione, 
apprcbationem, titulum Defensoris Fidei re- 
portaverit, a recta Fide et Apostolico tramite 
devians, ac propriae salutis, famae, et honoris 
immemor, postquam Charissima in Christo 
Filia nostra Catharina Angliae Regina illustri 



sua progenie conjuge, cum qua publice in 
facie Ecclesise Matrimonium contraxerat, et 
per plures annos continuaverat, ac ex qua, 
dicto constante Matrimonio, prolem pluries 
susceperat ; nulla legitima subsistente causa, 
et contra Ecclesias prohibitionem diniissa, 
cum quadam Anna Bolena, Muliere Anglica, 
dicta Cathariua adhuc vivente, de facto Ma- 
trimonium contraxerat, ad deteriora prosi- 
liens, quasdam leges ceu generales Constitu- 
tiones edere non erubuit, per quas subditos 
suos ad quosdam hasreticos et schismaticos 
Articulos tenendos, inter quos et hoc erat 
quod Romanus Pontifex Caput Eeclesias, et 
Christi Vicarius non erat, et quod ipse in 
Anglica Ecclesia supremum Caput existebat, 
sub gravibus etiam mortis poems cogebat. Et 
his non contentus, Diabolo sacrilegii crimeu 
suadente, quamplures Praelatos, etiam Epis- 
copos, aliasq ; personas Ecclesiasticas, etiam 
Regulares, necnon Saeculares, sibi ut hajretico 
et schismatico adhssrere, ac Articulos predic- 
tos Sanctorum Patrum decretis et Sacrorum 
Conciliorum Statutis, imo etiam ipsi Evange- 
licae veritati contraries, tanquam tales alios 
damnatos approbare, et sequi nolentes, et in- 
trepide recusantes, capi et carceribus man- 
cipari. Hisq; similiter non contentus, ma- 
la mails accumulando, bonas memoria; Jo. 
H. S. Vitalis Presbyt. Cardinal. Roffen. quera 
ob fidei constantiam et vitae Sanctimoniam ad 
Cardinalatus dignitatem promoveramus, cum 
dictis haaresibus et erroribus consentire nollet, 
horenda immanitate et detestanda sffivitia, 
publice miserabili supplicio tradi et decollari 
mandaverat, et fecerat, Excommunicationis, 
et Anathematis, aliasq ; gravissimas senten- 
tias censuras, et poenas in literis et constitu- 
tionibus recolendae mem. Bonifacii VIII. 
Honorii III. Roman. Pontificum praadeces- 
sorum nostrorum desuper editis contentas, et 
alias in tales a jure latas damnabiliter incur- 
rendo, ac Regno Angliae, et dominiis quas 
tenebat, necnon regalis fastigii celsitudine ac 
prasfati tituli prasrogativa, et honore se in- 
dignum reddendo. 

2. Nos licet ex eo, quod prout non igno- 
rabamus, idem Henricus Rex certis censuris 
Ecclesiasticis, quibus a piae memoriae Cle- 
mente Papa VII. etiam praedecessore nostro, 
postquam humanissimis literis et paternis ex- 
hortationibus, multisq ; nunciis et mediis, 
primo et postremo etiam judicialiter, ut prae- 
fatam Annam a se dimitteret, et ad praedic- 
tae Catharinas suae verae Conjugis consortium 
rediret, frustra monitus fuerat, innodatus ex- 
titerat, Pharaonis duritiam imitando, per 
longum tempus in clavium contemptum insor- 
duerat, et insordescebat, quod ad cor rediret, 
vix sperare posse videremus, ob paternam ta- 
men Charitatem, qua in minoribus constituti 
donee in obedientia, et reverentia Sedis pra?- 
dictas permansit, eum prosecuti fueramus, utq ; 
clarius videre possemus, an clamor qui ad nos 
delatus fuerat, (quern certe etiam ipsius Hen- 
rici Regis respectu falsum esse desideramus) 
verus esset, statuimus ab ulteriori contra ip- 



BOOK III. 95 

sum Henricum Regem processu ad tempus ab- Apostolicae potestatis plenitudine, tenore pire- 

stinendo, bujus rei veritatem diligentius in- sentium, in virtute sanctae obedientiae, ac sub 

dagare, majoris Excommunicationis lata sententia, a 

3. Cum autem debitis diligentiis desuper quaetiam praetextu cujuscunq ; privilegii, vel 
factis clamorem ad nos, ut prasfertur, delatum, facultatis, etiam in forma confessionalis, cum 
verum esse, simulque, quod dolenter referi- quibuscunq ; efficacissimis clausulis nobis et 
inus, dictum Henricum Regem ita in profun- Sede praedicta quomodolibet concessis, et 
dum malorum descendisse, ut de ejus resipi- etiam iteratis vicibus innovatis, ab alio quam 
scentia nulla penitus videatur spes haberi a Romano Pontifice, praeterquam in mortis 
posse, repererimus : Nos attendentes vetere Articulo constituti, ita tamen, quod si ali- 
lege, crimen adulterii. notatum lapidari man- quern absolvi contingat, qui postmodum con- 
datum, ac auctores Schismatis halitu terrae valuerit, nisi post convalescentiam, moni- 
absorptos, eorumq ; sequaces coelesti igne con- tioni et mandatis nostris hujusmodi paruerit 
sumptos, Elimamq ; Magumviis Domini resis- cum effectu, in eadem Excommunicationis 
tentem per Apostolum sterna severitate dam- sententiam reincidat, absolvi non possint. 
natum fuisse, volentesq ; ne in districto exa- 7. Necnon rebellionis, et quoad Henricum 
mine ipsius Henrici Regis et subditorum su- Regem, etiam perditionis Regni, et Domi- 
orum, quos secum in perditionem trahere vi- niorum praedictorum, et tarn quoad eum, quam 
demus, animarum ratio a nobis exposcatur, quod alios monitos supradictos supra et in- 
quantum nobis ex alto conceditur, providere frascriptis pcenis, quas si dictis monitioni et 
contra Henricum Regem, ejusque complices, mandatis, ut praefertur, non paruerint, eos, 
fautores, adhaerentes, et sequaces, et in prae- et eorum singulos, ipso facto respective in- 
missis quomodolibet culpabiles, contra quod currere volumus, per praesentes monemus ; 
ex eo quod excessus, et delicta prsedicta adeo eisq ; et eorum cuilibet districte praecipiendo 
manifesta sunt et notoria, ut nulla possint mandamus, quatenus Henricus Rex per se, 
tergiversatione celari, absq; ulteriori mora vel procuratorem legitimum et sufficient! man- 
ad executionem procedere possemus, benig- dato suffultum, infra nonaginta, complices 
nius agendo, decrevimus infrascripto modo vero, fautores, adhserentes, consultores, et 
procedere. sequaces, ac alii in praemissis quomodolibet 

4. Habita itaq ; super his cum venerabili- culpabiles supradicti, Saeculares et Ecclesias- 
bus fratribus nostris S. R.E. Cardinalibus de- tici etiam regulares, personaliter infra sexa- 
liberatione matura, et de illorum consilio et ginta dies compareant coram nobis, ad se 
assensu, praefatum Henricum Regem, ejusq ; super praemissis legitime excusandum et de- 
complices, fautores, adhaerentes, consultores fendendum ; alias videndum et audiendum 
et sequaces, ac quoscunq ; alios in prseinissis, contra eos et eorum singulos, etiam nomina- 
ceu eorum aliquo quoque modo culpabiles, tim, quos sic monemus, quatenus expediat, 
tarn laicos quam Clericos, etiam regulares ad omnes et singulos, actus, etiam sententiam 
cujuscunq ; dignitatis, status, gradus, ordi- definitivam, declaratoriam, condemnatoriam, 
nis, conditionis, praseminentiae, et excellentiae et privatoriam, ac mandatum executivum pro- 
existant, (quorum nomina et cognomina, per- cedi. Quod si Henricus Rex, et alii moniti 
inde ac si preesentibus inserentur, pro sum- praedicti intra dictos terminos eis ut praefer- 
cienter expressis haberi volumus) per viscera tur, respective praefixos non comparuerint, et 
misericordiae Dei nostri hortamur, et requiri- praedictam Excommunicationis sententiam 
mus in Domino, quatenus Henricus Rex a per tres dies, post lapsum dictorum termino- 
praedictis erroribus prorsus abstineat, et con- rum animo, quod absit, sustinuerint indurato, 
stitutiones, seu leges praedictas, sicut de facto censuras ipsas aggravamus, et successive re- 
eas fecit, revocet, casset, et annullet, et aggravamus, Henricumq ; ipsum, privationis 
coactione subditorum suorum ad eas servan- Regni et Dominiorum prandictorum, et tarn 
das, necnon carceratione, captura, et puni- eum quam alios monitos prasdictos, et eorum 
tione illorum, qui ipsis constitutionibus seu singulos, omnes et singulas alias poenas prae- 
legibus adhaerere, aut eas servare noluerint, dictas incurrisse, ab omnibusq ; Christi fide- 
et ab aliis erroribus praedictis penitus, et om- libus, . cum eorum bonis perpetuo diffidatos 
nino abstineat, et si quos praemissorum oc- esse. Et si interim ab humanis decedat, Ec- 
casione captivos habeat, relaxet. clesiastica debere carere sepultura, auctori- 

5. Complices vero, fautores, adhaerentes, tate et potestatis plenitudine praedictis de- 
consultores, et sequaces dicti Henrici Regis cernimus, et declaramus, eosq ; anathematis, 
in praemissis, et circa ea ipsi Henrico Regi maledictionis, et damnationis asternas mu- 
super his de caetero non adsistant, nee adhae- crone percutimus. 

reant, vel faveant, nee ei consilium, auxilium, 8. Necnon quae praefatus Henricus Rex quo- 

vel favorem, desuper praestent. modolibet, et ex quavis causa tenet, habet, 

6. Alias si Henricus Rex, ac fautores, ad- aut possidet, Quamdiu Henricus Rex, et alii 
haerentes, consultores, et sequaces, hortatio- moniti praedicti, et eorum singuli in aliis per 
nibus et requisitionibus hujusmodi non an- dictum Henricum Regem non tentis, habitis, 
nuerint cum effectu, Henricum Regem, fau- aut possessis permanserint, et triduo post 
tores, adbaerentes, consultores et sequaces, eorum inde recessum, et alia quaacunq ; ad 
ac alios culpabiles praedictos, auctoritate qua? Henricum Regem, et alios monitos prae- 
Apostolica, ac ex certa nostra scientia, et de dictos, post lapsum dictorum terminorum de- 



96 



RECORDS. 



rlinare contigerit, Dominia, civitates, terras, 
castra, villas, oppida, Metropolitanasque, et 
alias Cathedrales, caeterasq ; inferiores Ec- 
clesias, necnon Monasteria, Pnoratus, Do- 
mos, Conventus, et loca religiosa, vel pia 
cujuscunque, etiam S. Benedict, Cluniacen. 
Cistercien. Prasmonstraten. ac Praedicato- 
rum, Rlinorum, Eremitarum S.Augustini Car- 
melitarum, et aliorum Ordinum, ac Congre- 
gationum, et Militiarum quarumcunq ; in 
ipsis Dominiis, Civitatibus, terris, castris, 
villis, oppidis, et locis existentia, Ecclesias- 
tico supponimus Interdicto, ita ut illo du- 
rante in iis etiam praetextu cujuscunque Apos- 
tolki indulti, Ecclesiis, Monasteriis, Priora- 
tibus, Domibus, Conventibus, locis, ordini- 
bus, aut personis, etiam quacunq ; dignitate 
fulgentibus concessi, praeterquam in casibus 
a jure permissis, ac etiam in illis alias quam 
clausis januis, et Excommunicatis et inter- 
dictis ezclusis, nequeant Missae, aut alia di- 
vina officia celebrari. 

9. Et Henrici Regis, complicumque, fau- 
torum, adhaerentium, consultorum.sequacium, 
et culpabilium praedictorum filii, poenarum, 
ut hie in hoc casu par est, participes sint, 
omnes et singulos ejusdem Henrico Regis ex 
dicta Anna, ac singulorum aliorum praedic- 
torum filios natos, et nascitaros, aliosq ; de- 
scendentes, usq; in eum gradum, ad quern 
jura pcenas in casibus hujusmodi extendunt 
(nemine excepto, nullaq ; minoris aetatis, aut 
sexus, vel ignorantiae, vel alterius cujusvis 
causae habita ratione) dignitatibus, et hono- 
ribus in quibus quomodolibet constituti ex- 
istunt, seu quibus gaudent, utuntur, potiun- 
tur, aut muniti sunt, necnon privilegiis, con- 
cessionibus, gratiis, indulgentiis, immumta- 
tibus, remissionibus, libertatibus, et indultis, 
ac dominiis, civitatibus, castris, terris, villis, 
oppidis, et locis, etiam Commendatis, vel in 
Gubernium concessis, et quae in feudum, em- 
phyteusim, vel alias a Romania, vel aliis Ec- 
clesiis, Monasteriis, et locis Ecclesiasticis, 
ac secularibus Principibus, Dominiis, Poten- 
tatibus, etiam Regibus et Imperatoribus, aut 
aliis privatis, vel publicis personis quomodo- 
libet habent, tenent, aut possident, caeterisq ; 
omnibus bonis, mobilibus et immobilibus, ju- 
hbus et actionibus, eis quomodolibet compe- 
tentibus privates, dictaq : bona feudalia, vel 
emphyteutica, et alia quaecunq ; ab aliis quo- 
modolibet obtenta, ad directos dominos, ita 
ut de illis libere disponere possint, respec- 
tive devoluta, et eos qui Ecclesiastic! fuerint, 
etiamsi religiosi existant, Ecclesiis etiam 
Cathedralibus, et Metropolitanis, necnon Mo- 
nasteriis et Prioratibus, praeposituris, prae- 
positatibus, dignitatibus, personatibus, Offi- 
ciis, Canonicatibus et Praebendis, aliisq ; be- 
neficiis Ecclesiasticis per eos quomodolibet 
obtentis privatos, et ad ilia ac alia in poste- 
rum obtinenda inhabiles esse, similiter de- 
cernimus et declaramus ; eosq ; sic respec- 
tive privatos ad ilia, et alia qusecunq ; simi- 
lia, ac dignitates, honores, administrationes, 
et officia, jura, ac feuda in posterum obtinen- 



ua, auctoritate et scientia, ac plenitudine si- 
milibus inhabilitamua. 

10. Ipsiusq ; Henrici Regis, ac Regni 
omniumq; aliorum dominiorum, civitatum, 
terrarum, castrorum, villarum, fortalitiorum, 
arcium, oppidorum, et locorum suorum, etiam 
de facto obtentorum Magistratus, judices, 
Castellanos, Custodes et Officiates quoscun- 
que, necnon Communicates, Universitates, 
Collegia, Feudatarios, vassallos, subditos, 
cives, incolas, et habitatores etiam forenses, 
dicto Regi de facto obedientes, tarn saecu- 
lares, quam si qui rationis alicujus tempo- 
ralitatis ipsum Henricum Regem, in supe- 
riorem recognoscant, etiam Ecclesiasticos, a 
praefato rege, seu ejus complicibus, fautori- 
bus, adhaerentibus, consultoribus, et sequa- 
cibus supradictis deputatis, a juramento fide- 
litatis, jure vassallitico, et omni erga Regem, 
et alios praedictos subjectione absolvimus, ac 
penitus liberamus. His nihilominus sub Ex- 
communicationis pcenamandantes, ut ab ejus- 
dem Henrici Regis, suorumq ; officialium, 
judicum, et magistratuum quorumcunq ; obe- 
dientia pocnitus et omnino recedant, nee illos 
in superiores recognoscant, neque illorum 
mandatis obtemperent. 

11. Et ut alii eorum exemplo perterriti dis- 
cant ab hujusmodi excessibus abstinere, eis- 
dem auctoritate, scientia, et plenitudine, 
volumus, ac decernimus, quod Henricus Rex 
et complices, fautores, adbarentes, consul- 
tores, sequaces.et alii in prasmissis culpabiles, 
postquam alias pcenas praedictas, ut praefer- 
tur, respective incurrerint, necnon praefati 
descendentes, ex tune infames existant, et ad 
testimonium non admittanturi testamenta, et 
codicillos, aut alias dispositiones, etiam inter 
vivos concedere, et facere non possint, et ad 
alicujus successionem ex testamento, vel ab 
intestato, necnon ad jurisdictionem, seu judi- 
candi postestatem, et ad Notoriatus Officium, 
omnesq ; actus legitimos quoscunq ; ita ut 
eorum processus, sive instrumenta atq ; alii 
actus quicunque, nullius sint roboris vel mo- 
menti, inhabiles existant, et nulli ipsis, sed 
ipsi aliis super quocunque debito et negotio, 
tarn civili, quam criminal!, de jure respondere 
teneantur. 

12. Et nihilominus omnes, et singulos 
Christi fideles, sub Excommunicationis, et 
aliis infrascriptis poenis, monemus, ut moni- 
tos, Excommunicatos, aggravates, in terdictos, 
privatos, maledictos, et damnatos praedictos 
evitent, et quantum in eis est, et ab aliis evi- 
tari faciant, nee cum eisdem, seu praefati 
Regis Civitatum, Dominiorum, Terrarum, 
Castrorum, Comitatuum, Villarum, Fortali- 
tiorum, Oppidorum, et locorum praedictorum 
civibus, ineolis, vel habitatoribus aut subditis 
et vassallis, emendo, vendendo, pennutando, 
aut quamcunque mercaturam, seu negotium 
exercendo, commercium, seu aliquam con- 
versationem, seu communionem habeant : aut 
vinum, granum, sal, seu alia victualia, anna, 
pannos, merces vel quasvis alias mercantias, 
vel res per mare in eorum navibus, triremi- 



BOOK III. 



97 



bus, aut aliia navigiis, sive per terrain cum Ecclesiasticos etiaiu forenses, de facto dicto 
mulis, vel aliis animalibus, deferre aut con- Henrico Regi obedientea, sub ejusdem Ex- 
ducere, seu deferri aut conduci facere , vel de- communicationis, ac perditionis bonorum suo- 
lata per illos recipere, publice vel occulte, aut rum (quae, ut infra dicitur, similiter capien- 
tulia t'acieutibus auxilium, consilium, favorem tium fiant) pcsnis, requirimus et monenius, 
publice vel occulte, directe vel indirecte, quo- quatenus omni mora, et excusatione post- 
vis quatsito colore, perse, vel alium, seu alios posita, eos, et eorum singulos, ac ipsorum 
qnoquo modo praestare praesumant. Quod si milites et stipendiaries, tarn equestres quarn 
fecerint, ultra Excommunicationis praedictae, pedestres, aliosq ; quoscumque, qui eis cum 
etiamnullitatiscontractuumquosinirent.nec- armis faverint, de Regno et Dominiis prae- 
non perditionis mercium, victualium, et bono- dictis, etiam vi armorum, si opus fuerit, ex- 
rum omnium delatorum, quae capientium fiarit, pellant : ac quod Henricus Rex, et ejus com- 
pcenas similiter eo ipso incurrant. plices, fautores, adh^rentes, consultores, et 

13. Caeterum qui convenire non videtur, ut sequaces, mandatis nostris nonobtemperantes 
cum his qui Ecclesiam contemnunt, dum prae- praedicti, de Civitatibus, Terris, Castris, Villis 
sertim ex eorum pertinacia spes corrigibili- Oppidis, Fortalitiis, aut aliis locis Regni et 
tatis non habetur, hi qui divinis obsequiis Dominii praedictorum se non intromittant, 
vacant, conversentur, quod etiam illos tuto procurent : eis sub omnibus et singulis poenis 
facere non posse dubitandum est, omnium et praedictis inhibentes, ne in favorem Henrici, 
singularum Metropolitanarum et aliarum ejusque complicum, fautorum, adhaerentium, 
Cathedralium, caeterarumq ; inferiorum EC- consultorum, et sequacium aliorumq ; moui- 
clesiarum et Monasteriorum, domorum et torum praedictorum, mandatis nostris non 
Jocorum Religiosorum, et piorum quorum- obtemperantium, anna cujuslibet generis 
cumque, etiam S. Augustini, S. Benedict!, offensiva, vel defensiva, Machinas quoq ; 
Cluniacen. Cistercien. Praemonstraten. ac bellicas, seu tormenta (artellarias nuncupata) 
Piffidicatorum, Minorum, Carmelitarum, sumant aut teneant, seu illis utantur, aut 
aliorumque quorumcumq ; ordinum, et Mill- annatos aliquos prater consuetam familiam 
tiarum, etiam Hospitalis Hierosolymitani, parent, aut ab Henrico Rege, complicibus, 
Praelatis, Abbatibus, Prioribus, Praeceptori- fautoribus, adhaerentibus, consultoribus, et 
bus, Praepositis, Minis tris, Custodibus, Guar- sequacibus, vel aliis in Regis ipsius favorem 
dianis, Conventibus, Monachis et Canonicis, paratos, quomodolibet, quavis occasione vel 
necnon Parochialium Ecclesiarum Rectori- causa, per se vel alium seu alios, publice vel 
bus, aliisq ; quibuscunq ; personis Ecclesias- occulte, directe vel indirecte teneant, vel 
ticis in Regno et Dominiis praedictis commo- receptent, aut dicto Henrico Regi, seu illius 
rantibus, sub Excommunicationis ac priva- complicibus, fautoribus, adhaerentibus, con- 
tionis Administrationum et regiminum Mo- sultoribus, et sequacibus praedictis, consilium, 
nasteriorum, dignitatum, personatuum, ad- auxilium, vel quomodolibet ex quavis causa, 
ministrationum, ac officiorum, Canonica- vel quovis quaesito colore sive ingenio, publice 
tuumque, et Prasbendarum, Parochialium vel occulte, directe vel indirecte, tacite vel 
Ecclesiarum, et aliorumbeneficiorum Ecclesi- expresse, per se vel alium seu alios praemissis, 
asticorum quorumcumq ; quomodolibet qua- vel aliquo praemissorum praestent, seu prae- 
lificatorum, per eos quomodolibet obtentorum, stari faciant quoquomodo. 

poenis mandamus, quatenus infra quinq ; dies, 15. Praeterea ad dictum Henricum Regem 

post omnes et singulos terminos praedictos facilius ad sanitatem, et praefatae Sedis obe- 

elapsos, deipsis Regno, et Dominiis, dimissis dientiam reducendum, omnes et singulos 

tamen aliquibus Presbyteris in Ecclesiis qua- Christianos Principes, quacumq ; etiam Im- 

rum curam babuerint, pro administrando periali et Regali dignitate fulgentes, per vis- 

baptismate parvulis, et in poenitentia dece- cera misericorditc Dei nostri (cujus causa 

dentibus, ac aliis Sacramentis Ecclesiasticis, agitur) hortamur et in Domino requirimua, 

quae tempore Interdict! niinistrari permittun- eis nihilominus, qui Imperatore et Rege 

tur, exeant et discedant, neque ad Regnum, inferiores fuerint, quos propter excellentiam 

et Dominia praedicta revertantur ; donee dignitatis a censuris excipimus, sub Kxcom- 

moniti, et Excommunicati, aggravati, reag- municationis pccna mandantes, ne Henrico 

gravati, privati, maledici, et damnati prs- Regi ejusq ; complicibus, fautoribus, adhae- 

dictis monitionibus, et mandatis nostris hu- rentibus, consultoribus, et sequacibus, vel 

jusmodi obtemperaverint, meruerint a cen- eorum alicui, per se vel alium seu alios, pub- 

suris hujusmodi absolutionis beneficium obti- lice vel occulte, directe vel indirecte, tacite 

nere, seu Interdictum in Regno, et Dominiis vel expresse, etiam sub pnetextu confcedera- 

praedictis, fuerit sublatum. tionuin aut obligationum quocumq ; etiam 

14. Praeterea si praemissis non obstantibus, juramento, aut quavis alia firmitate roborata- 
Henricus Rex, Complices, fautores, adhae- rum, etsaepiusgeminatarum, a quibus quidem 
rentes, consultores, et sequaces praedicti in obligationibus et juramentis omnibus, nos eos 
eorum pertinacia perseveraverint, nee con- et eorum singulos eisdem auctoritate et scien- 
scientiaa stimulus eos ad cor reduxerit, in tia ac plenitudine per praesentes absolvimus, 
eorum forte potentia, et armis confidentes, ipsasq ; confederations et obligationes tarn 
omnes et singulos Duces, Marchiones, Comi- facias, quam in posterum faciendas, quas 
te, et alios quoscunq ; tarn Seculares, quam tamen (in quantum Henricus Rex et com- 

H 



98 RECORDS. 

plices, fautores, adhasrentes, consultores, et hoc ad omnes alios cnjuscunq ; dignitatis, 

sequaces prasdicti circa pramissa, vel eorum gradus, status, ordinis, vel conditionis fuerint, 

aliquod se directs vel indirecte juvare pos- qui ipsi Henrico Regi, vel ejus complicibus, 

sent) sub eadem poena fieri prohibemus, nul- fautoribus, adhaarentibus, consultoribus, et se- 

lius roboris vel momenti, nullasque, irritas, quacibus, aut aliis monitionibus, et mandatis 

cassas, inanes, ac pro infectis habendas fore nostris hujusmodi quoad commercium non 

decernimus et declaramus, consilium, auxi- obtemperantibus, vel eorum alicui victualia, 

Hum, vel favorem quomodolibet pnestent, anna, vel pecunias subministrare, aut cum 

quinimo si qui illis, aut eorum alicui ad praa- eis commercium habere, seu auxilium, consi- 

sens quomodolibet assistant, ab ipsis omnino Hum, vel favorem, per se vel alium, seu alios, 

et cum affectu recedant. Quod si non fece- publice vel occulte, directe vel indirecte, quo- 

rint postquam prsesentes publicatae et execu- via modo contra tenorem prsesentium prae- 

tioni demamlata: fuerint, et dicti termini lapsi strare praesumpserint, extendentes. 
fuerint, omnes et singulas civitates, terras, 18. Et ut praemissa facilius iis quos con- 

oppida, castra, villas, et alia loca eis subjecta, cernunt innotescant, universis et singulis Pa- 

simili Ecclesiastico Interdicto supponimus, triarchis, Archiepiscopis, Episcopis, et Patri- 

volentes ipsum Interdictum donee ipsi Prin- archalium Metropolitan, etaliarum Cathedra- 

cipes a Consilio, auxilio, et favore Henrico Hum, et Collegiatarum Ecclesiarum Praslatis, 

Regi et complicibus, fautoribus, adhajrenti- Capitulis, aliisq ; personis Ecclesiasticis, Sae- 

bus, consultoribus, et sequacibus praedictis cularibus ac quorumvis ordinum Regularibus, 

prastando destiterint, perdurare. necnon omnibus et singulis, etiam mendican- 

16. Insuper tarn Principesprasdictos, quam tium ordinum Professoribus, exemptis et non 
quoscumq ; alios, etiam ad stipendia quorum- exemptis, ubilibetconstitutis, pereasdempras- 
cuiiu] ; Christi fidelium militantes, et alias sentes sub Excommunicationis et privationis 
quascumq ; personas, tarn per mare, quam Ecclesiarum, Monasteriorum, ac aliorum Be- 
per terras, armigeros habentes, siiniliter hor- neficiorum Ecclesiasticorum, graduum quoq ; 
tamur et requirimus, et nihilominus eis in vir- et officiorum, necnon privilegiorum, et indul- 
tute sa;irtae obedientiae mandantes, quatenus torum quorumcumq ; etiam a Sede praedicta 
contra Henricum Regem, complices, fautores, quomodolibet emanatorum poenis ipso facto 
adhaerentes, consultores, et sequaces praedic- incurrendis, praacipimus et mandamus, qua- 
tos, dum in erroribus praedictis, ac adversus tenus ipsi ac eorum singuli, si, et postquam 
Sedem praedictam, rebellione permanserint, vigore praesentium desuper requisiti fuerint, 
arinis insurgant, eosq ; et eorum singulos per- infra tres dies immediate sequentes, praefa- 
sequantur, ac ad unitatem Ecclesiae, et obe- turn Henricum Regem, omnesq ; alios et sin- 
dientiam dicta? Sedis redire cogant et com- gulos, qui supradictas censuras et pcenas in- 
pellant ; et tain eos quam ipsorum subditos currerint, in eorum Ecclesiis, Dominicis et 
et vassallos, ac civitatum, terrarum, castro- aliis festivis diebus, dum major inibi populi 
rum.oppidorum.villarum, et locorum suorum multitude ad divina convenerit, cum Crucis 
incolas.et habitatores, aliosque omnes et sin- vexillo, pulsatis campanis, et accensis, ac 
gulas personas supradictis mandatis nostris, demum extinctis, et in terrain projectis, et 
ut praeferlur, non obtemperantes, et quae prae- conculcatis, candelis, et aliis in similibus ser- 
fatuni Henricum Regem, postquam censuras, vari solitis casremoniis servatis, Excommuni- 
et poenas praedictas incurrerit, in Dominum catos publice nuucient, et ab aliis nuntiari, 
quomodolibet, etiam de facto recognoverint, ac ab omnibus arctius evitari faciant et man- 
vel ei quom's modo obtemperare praesumpse- dent, necnon sub supradictis censuris et pce- 
riut, aut qui eum, ac complices, fautores, ad- nis, praesentes literas, vel earum transump- 
haerentes, consultores, sequaces, ac alios non turn, sub forma infrascripta confectum, infra 
obtemperantes pradictos, ex Regno et Do- terminum trium dierurn, postquam, ut pras- 
miniis prajdictis, ut prasfertur, expellere no- fertur, requisiti fuerint, in Ecclesiis, Monas- 
luerint, ubicunq ; eos invenerint, eorumque teriis, Conventibus, et aliis eorum locis, pub- 
bona, mobilia et immobilia, mercantias, pe- Hcari et affigi faciant. 

cunias, navigia, credita, res, et animalia, 19. Volentes, omnes et singulos cujuscumq; 

etiam extra territorium dicti Henrici Regis status, gradus, conditionis, praeeminentiaa, 

ubilibet consistentia, capiant. dignitatis, aut excellentiaa fuerint, qui quo 

17. Nos enim eis bona, mercantias, pecu- minus praesentes literae, vel earum tran- 
nias, navigia, res, et animalia praedicta sic sumpta, copiae, seu exemplaria, in suis civi- 
capta, in proprios eorum usus convertendi, tatibus, terris, castris, oppidis, villis, et locis 
eisdem auctoritate, scientia, et potestatis pie- legi et affigi, ac publicari possint, per se, vel 
nitudine, plenariam licentiam, facultatem et alium, seu alios, publice vel occulte, directe 
auctoritatem concedimus, ilia omnia ad eos- vel indirecte impediverint, easdem censuras 
dem capientes plenarie pertinere, etspectare, et poenas, ipso facto incurrere., Et cum fraus 
et personas ex Regno et Dominiis prasdictis et dolus nemini debeant patrocinari, ne quis- 
originem trahentes, seu in illis domicilium quam ex his, qui alicui regimini et adminis- 
habentes, aut quomodolibet habitantes, man- trationi deputati sunt, infra tempns sui regi- 
datis nostris praadictis non obtemperantes, ubi- minis seu administrationis praedictas senten- 
cunq ; eos capi contigerit, capientium servos tias, censuras et poenas sustineat, quasi post 
fieri decernentes : prassentesq ; literas quoad dictum tempus sententiis, censuris et poenis 



BOOK III. 99 

praedictis amplius ligatus non existat, quern- clcsiae praeficere voluerit, ut in sua culpa dis- 
cunq ; qui dmn in regimine, et administra- ceret aliis esse miserendum, non immerito 
tione existens, monitioni et mandate nostris, llomanus Pontifex qui ipsius Petri in digni- 
quoad prasmissa vel aliquid eorum obtempe- tate Successor existit, debet etiam in Officio 
rare noluerit, etiam deposito regimine, et ad- exercendae misericordia? ipsius esse Successor. 
ininistrationeh.ujusmodi,nisiparuerit, eisdem Sed cum in eum dirigitur misericordia, qui 
censuris et poenis subjacere decernimus. ex hoc sit insolentior, et obstinatior, aliosq ; 

20. Et ne Henricus Rex ejusq ; complices, secum trab.it in perditionem, debet ipse Ro- 
et fautores, adhaerentes, consultores, et se- manus Pontifex, postposita in eum miseri- 
quaces, aliiq ; quos praemissa concernunt, ig- cordia, omnem severitatem adhibere, quo 
norantiara earundem prarsentium literarum, membrum illud putridum ita a corpore se- 
ct in eis contentorum prastendere valeant, paretur, ut reliqua membra absq ; metu con- 
literas ipsas (in quibusomnes et singulos.tam tagionis salva remaneant, praesertim cum 
juris, quam facti, etiam solemnitatum, et pro- pluribus curis adhibitis, et multo tempore in 
cessuum, citationumq; ommissarumdefectus, hoc consumpto morbum quotidie magis in- 
etiam si tales sint, de quibus specialis, et ex- valescere, ipsa experientia comprobat. 
pressa mentio facienda esset, propter noto- 1. Alias cum nobis relatum, fuisset, quod 
rietatem facti, auctoritate, scientia, et poles- Henricus Angliae Rex, praeter ea qua? Matri- 
tatis plenitudine similibus, supplemus) in mouium de facto, et contra prohibitionem 
Basilicas Principis Apostolorum, et Cancel- Ecclesias temerarie contractum concernebant, 
lariae Apostolicae de urbe, et in partibus in quasdam leges, seu generates constitutiones 
Collegiatae B. Marias Burgen. Tornacen. et subditos suos ad hasresim, et schisma tra- 
Parochialis de Dunikerke oppidorum Mori- hentes ediderat, et bons memoriz Joann. tit. 
nensis dioecesis, Ecclesiarum valvis affigi, et Sancti Vitalis Presbyterum Cardinalem Rof- 
publicari mandamus : Decernentes quod ear- fen. publice damnari et capite puniri, ac alios 
undeni literarum publicatio sic facta, Henri- quamplures Praslatos, necnon alias personas 
cum Regem, ejusq ; complices, fautores, ad- Ecclesiast. Hasresi et Schismati hujusmodi 
hasrentes, consultores, et sequaces, omnesq ; adhaerere nolentes carceribus mancipari fece- 
alios, et singulos quos literae ipsaj quomodo- rat ; Nos, licet illi qui talia nobis retulerant 
libet concernunt, perinde eos arctent, ac si tales essent, ut nullo modo de veritate suorum 
liters ipsa? eis personaliter lectae, et intimats dictorum ambigendum esset, cupientes tamen 
fuissent, cum ncn sit verisimile, quod ea, respectu ipsius Henrici Regis, quern ante- 
qua? tain patenter fiunt, debeant apud eos in- quam in has insanias incideret, peculiar! 
cognita remanere. quadam charitate prosequebamur, praedicta 

21. Caeterum quia difficile foret praesentes falsa reperiri, de eis informationem ulterio- 
literas ad singula quaeque loca, ad quas ne- rem habere procuravimus, et invenientes cla- 
cessarium esset deferri, singula volumus et morem ad nos delatum verum esse, ne nostro 
dicta auctoritate decernimus, quod earum Officio deessemus, contra eum procedere de- 
transumptis manu publici Notarii confectis, crevimus, juxta fonnam quarundam literarum 
Tel in alma urbe impressis, ac sigillo alicujus nostrarum, quarum tenor sequitur. Et est 
persona? in dignitate Ecclesiastica constitute talis, &c. 

munitis ubiq ; eadem fides adhibeatui :, qua, Qmittitor insertio, quia bulla ipsa 

onginahbuB adhiberetur, S1 essent exhibuae est '^ cedit . 
vel ostensae. 

22. Nulli ergo omnino hominum liceat 2. Dum autem postea ad dictarum litera- 
hanc paginam nostra? monitionis, aggrava- rum executionem deveniendum esse statuisse- 
tionis, reaggravationis, declarationis, percus- mus, cum nobis per nonnullos principes, et 
sionis, suppositionis, inhabilitationis, abso- alias insignes personas persuaderetur, ut ab 
lutionis, liberationis, requisitionis, inhibitio- executione hujusmodi per aliquantum tempo- 
nis, hortationis, exceptionis, prohibitionis, ris supersederemus, spe nobis data, quod in- 
concessionis, extensionis suppletionis, man- terim ipse Henricus Rex ad cor rediret et 
datorum, voluntatis, et decretorum, infringere, resipisceret ; nos qui, ut hominum natura fert, 
vel ei ausu temerario contraire. Si quis autem facile credebamus quod desiderabamus, die- 
hoc attentare presumpserit, indignationem tarn executionem suspendimus, sperantes (ut 
Omnipotentis Dei, ac Beatorum Petri et Pauli spes nobis data erat) ex ipsa suspensione, cor- 
Apostolorum ejus se noverit incursumm. rectionem et resipiscentiam, non autem per- 

Datum Romas apud Sanctum Marcum. tinaciametobstinationem.acmajoremdelira- 
Anno Incarnationis Domini 1535. 3 tionern^ ut rei effectus edocuit, proventuram. 
Kal. Sept. Pont, nostri Anno 1. . ? C " m lta( l ' fesipiscentia et Correctio 

hujusmodi quam tnbus fere annis expectavi-